Düzen Sağlık Grubu - Elektronik Bülten

19 Mayıs Benim için 19 Mayıs: Umut üretme cesaretinin uygulamaya geçmesi, kurumsallaşma iradesini temsilen Kongre ve Meclisle Cumhuriyet’in başlangıcıdır. Bugün geçmişin mirasını anlama ve tartışma sınavı veriyoruz! Ata’nın en stratejik kararı belki 19 Mayıs’ı yani Cumhuriyet’i gençliğe emanet etmesidir.

134. Sayı 01/05/2026

DEVAMINI OKU

Yılanı Öldürseler/ Yaşar Kemal -

134. Sayı 01/05/2026

Yapay Zekâ ile Araştırmanın Beş Kuralı Isaac Asimov’un bir sözü var: “Tek gerçek eğitim öz-eğitimdir.” Yapay zekâ çağında bu söz eskimedi — keskinleşti. Çünkü cevabı almak ile cevabı değerlendirebilmek arasında uçurum var. Yapay zekâ size tutarlı, akıcı, kaynak göstermiş görünen bir metin üretebilir. Ama o metnin doğru olup olmadığını, eksik olup olmadığını, yanıltıcı olup olmadığını değerlendirecek olan yapay zekâ değil — sizsiniz. Düzen Laboratuvarları bülteninde yayımlanan YZ (Yapay Zekâ) serisini üretirken yapay zekâyı araştırma aracı olarak kullandık. Bu süreçten beş kural çıktı — hemoglobinopatiyle sınırlı değil, herhangi bir alanda geçerli.

134. Sayı 01/05/2026

Lindy Etkisi Bir makalenin insan eli ile yazıldığındaki etkisi ile sadece bilgi veren bir yazı olması arasındaki farkı vurgulayabilmek için bu sayıda sizlere aynı konuda iki makale sunuyoruz. Bu fark cümle yapılarından ve kelime seçiminden geliyor aslında. Bunlardan “Hayatın içinden ilginç bir kavram: Lindy Etkisi” adlı makale bizler tarafından yani insan eli ile yazıldı. İkinci makale ise yapay zekâ tarafından. Bu konudaki düşüncelerinizi bizlerle paylaşırsanız yapay zekânın bizlere olan etkisi veya katkısını birlikte değerlendirmiş oluruz diye düşündük.

134. Sayı 01/05/2026

Kurban Ritüellerinin En Eski İzleri: Uruk Vazosu İnsanlık tarihi boyunca kurban ritüelleri, inanç sistemlerinin merkezinde yer almış ve toplumsal yapıyı şekillendiren en eski sembolik pratiklerden biri olmuştur. Daha önce hazırladığım kurban ritüellerinin arkeolojik ve sanatsal yansımalarına ilişkin yazım doğrultusunda, Kurban Bayramı’nın tarihsel ve kültürel sürekliliği dikkat çekmektedir. Bu yönüyle bayram, paylaşma, dayanışma ve toplumsal birlik duygusunu güçlendiren köklü bir ritüel geleneğin günümüzdeki yansımasıdır.

134. Sayı 01/05/2026

Çin’deki yeşil saha projesi Dünyanın en büyük ekolojik restorasyon girişimlerinden biri olan Three-North Shelterbelt Forest Program — yaygın adıyla Çin’in “Büyük Yeşil Duvarı” — 1978’den bu yana ülkenin kuzeyinde ilerleyen çölleşmeyi durdurmayı hedeflemektedir. Başlangıçta büyük ölçekli bir ağaçlandırma projesi olarak tasarlanan girişim, zaman içinde enerji üretimi, arazi yönetimi ve ekolojik restorasyonu birleştiren çok katmanlı bir ekosistem hâline dönüşmüştür.

134. Sayı 01/05/2026

Green Wall-Afrika ülkeleri Afrika'nın kuzeyindeki kurak Sahra Çölü ile güneyindeki nemli savanlar arasında yer alan, batıda Atlas Okyanusu'ndan doğuda Kızıldeniz'e uzanan yaklaşık 5.400 km uzunluğunda yarı kurak bir geçiş kuşağı olan Sahel bölgesinde bir büyük Büyük Yeşil Duvar oluşturuluyor. 2030 yılına kadar 100 milyon hektarlık çölleşmiş araziyi yeniden canlandırmayı hedefleyen 8.000 km uzunluğundaki iddialı bir girişim. Çölleşme, iklim değişikliği ve yoksullukla mücadele etmek amacıyla 22 ülkeyi kapsıyor.

134. Sayı 01/05/2026

Dünya Çevre Günü -

134. Sayı 01/05/2026

Dünya Biyoçeşitlilik Günü -

134. Sayı 01/05/2026

Hemşireler Günü Bugün sadece Dünya Hemşireler Günü’nü değil, meslek hayatımdaki 28. yılımı da kutluyorum.

134. Sayı 01/05/2026

Klinik Araştırmalar Günü Bugün kullandığımız birçok ilaç, aşı, tanı testi ve tedavi yöntemi aslında uzun yıllar süren bilimsel çalışmaların sonucunda hayatımıza giriyor. Bir ilacın eczane rafına ulaşması ya da yeni bir tedavi yönteminin hastanelerde kullanılmaya başlaması için önce laboratuvarlarda, ardından insan gönüllüler üzerinde detaylı şekilde değerlendirilmesi gerekiyor. İşte bu sürecin en önemli bölümünü “klinik araştırmalar” oluşturuyor. İskoç hekim James Lind’in 20 Mayıs 1747’de skorbüt hastalığı üzerine kontrollü bir klinik çalışma başlatması nedeniyle bu tarih, dünya genelinde Klinik Araştırmalar Günü olarak anılıyor.

134. Sayı 01/05/2026

Dünya ALS günü -

134. Sayı 01/05/2026

Uluslararası Lösemili Çocuklar Haftası- Lösemi riski doğuştan mı geliyor Çocukluk çağı kanserleri içerisinde hematolojik maligniteler önemli bir yer tutmakta, bunların büyük bölümünü ise lenfoid lösemiler oluşturmaktadır. Özellikle akut lenfoblastik lösemi (ALL), çocukluk çağının en sık görülen malignitesi olarak dikkat çekmektedir. Uzun yıllar boyunca bu hastalıkların çoğunlukla sporadik geliştiği ancak Ataksi-telenjiektazi (ATM mutasyonları), Nijmegen breakage sendromu ve Bloom sendromu gibi belirli genetik sendromlara sahip olgularda lösemi riskinin yüksek olduğu düşünülmüş olsa da son yıllarda moleküler genetik alanındaki gelişmeler çocukluk çağı lösemilerinde kalıtsal genetik yatkınlığın bilinenden çok daha önemli olduğunu ortaya koymuştur.

134. Sayı 01/05/2026

Nitrik Oksit ve Oral Mikrobiyom: Gizli Bağlantı Bir insanın hayatla bağlantısını oluşturan eylemlerin başında nefes almak, beslenmek ve iletişim kurmak gelmektedir. Bu üç eylem her ne kadar birbirinden farklı da olsa hepsinin bağlandığı ortak noktalar mevcuttur. Bu ortak noktaların belki de en barizi hepsinin başlangıç noktasını oluşturan ağız ve içinde bulunan -diş, diş eti, alveoler kemik, oral mukoza vb.-yapılardır. Bu bağlantı, ağız gibi kompleks bir boşluğun bakımının önemini gözler önüne sermektedir. Ağız; sindirim sistemi, solunum sistemi, orofasiyal yapılar ve dolaylı olarak endokrin sistem, sinir sistemi, psikiyatrik durumlar tarafından etkilenir ve bu yapıları da karşılıklı olarak etkiler.

134. Sayı 01/05/2026

Toprak mikrobiotasının insan sağlığına etkisi Bu yazının konusu makalenin sonuçları tarım tarafından bizlerin uzun zamandır “aman dikkat” dediğimiz bir konunun aslında ne kadar somut bir şekilde sağlığımızı etkilediğini gözler önüne seriyor. Evlerimizde muazzam filtreli hava temizleyiciler ile evin havasını temizleyebiliyoruz, giyeceklerimizi yeni nesil makinelerimizle kolaylıkla steril edebiliyoruz, antibakteriyel sabunlar ile tüm vücudumuzu anında mikroorganizmalardan arındırabiliyoruz, yeni nesil temizlik malzemeleri ile bütün evin neredeyse “steril” olması çok kolay, antibiyotikler ise eskisi kadar olmasa da şeker kıvamında herkesin elinde …

134. Sayı 01/05/2026

“Geçer” Diye Beklediğiniz Bel Ağrısı, İltihaplı Romatizmanın Habercisi Olabilir Bel ağrısı çoğu insanın hayatının bir döneminde karşılaştığı bir sorun. Çoğu kişi bunu masa başı çalışma, yanlış duruş ve oturuş, ağır kaldırma ya da hareketsizlik gibi nedenlerle açıklar. Ancak bazı bel ağrıları vardır ki dinlenmekle hafiflemez; tam tersine, gece boyunca artar ve kişi sabah yatağından adeta tutulmuş gibi kalkar. Gün içinde hareket ettikçe açılır. Özellikle genç yaşlarda başlayan ve sabah tutukluğu ile kendini gösteren bu tablo, “spondiloartrit” adı verilen iltihaplı romatizmal hastalık grubunun erken belirtisi olabilir.

134. Sayı 01/05/2026

Ozempic kullanımının madde bağımlılığı üzerine etkisi Obezite tedavisinde kullanılan bir ilaç grubu, bağımlılık psikiyatrisinin geleceğini değiştirebilir mi? Son dönemde bu soru giderek daha ciddi biçimde tartışılıyor. Özellikle GLP-1 reseptör agonistleri (semaglutid, liraglutid ve benzeri ajanlar) üzerine yayımlanan yeni veriler, bu ilaçların yalnızca iştahı değil, beynin ödül ve dürtü sistemlerini de etkileyebileceğini düşündürüyor.

134. Sayı 01/05/2026

Sudan Gelen Görünmez Risk Nature Microbiology’de yayımlanan yeni bir çalışma*, insan sağlığı açısından oldukça dikkat çekici bir olasılığı gündeme taşıdı: normalde sucul canlılarda görülen bir virüs, insanlarda ortaya çıkan yeni bir göz hastalığıyla ilişkili olabilir.

134. Sayı 01/05/2026

Klepsiella Enfeksiyonu- Direnç Geni Taraması Koç Üniversitesi İş Bankası Enfeksiyon Hastalıkları Araştırma Merkezi (KUISCID) ödüllü projesi, erken tanı ile antibiyotik direncine çözüm sunuyor!

134. Sayı 01/05/2026

Klonlama eşeyli üremeye alternatif mi? Klonlama, hücrelerin, dokuların veya tüm organizmaların genetik açıdan özdeş kopyalarının oluşturması için uygulanan teknikler sürecidir. Bu süreç, orijinal canlı ile aynı genetik yapıyı paylaşan bir “klon” üretmek için DNA'nın, genlerin veya somatik hücrelerin çoğaltılmasını içerir. Başlıca türleri arasında araştırma ve tarım alanlarında kullanılan gen klonlaması, terapötik klonlama ve üreme amaçlı klonlama sayılabilir.

134. Sayı 01/05/2026

Yenidoğanlarda Hepatit B ve Erken Yaşta HPV Aşılamasının Uzun Vadeli Sağlık Harcamalarına Etkisi Koruyucu sağlık hizmetleri, modern sağlık sistemlerinin sürdürülebilirliği açısından fayda maliyet analizi yapıldığında en etkin halk sağlığı uygulamaları arasında yer almaktadır. Özellikle çocukluk çağında uygulanan aşılama programları; enfeksiyon hastalıklarının, kronik komplikasyonların ve bazı kanser türlerinin önlenmesinde kritik rol oynamaktadır. Günümüzde yenidoğan döneminde uygulanan Hepatit B aşısı ile çocukluk ve erken ergenlik döneminde uygulanan Human Papillomavirus (HPV) aşısı, yalnızca mortalite ve morbiditeyi azaltmakla kalmayıp uzun vadeli sağlık harcamalarının düşürülmesine de önemli katkı sağlamaktadır. aşılama programlarının güçlendirilmesi, koruyucu sağlık hizmetlerinin yaygınlaştırılması ve erken yaşta bağışıklamanın desteklenmesi hem toplum sağlığı hem de sağlık ekonomisi açısından önemli bir halk sağlığı stratejisi olarak değerlendirilmelidir.

134. Sayı 01/05/2026

Hanta Virüs MV Hondius yolcu gemisindeki üç yolcu hantavirüs enfeksiyonundan hayatını kaybedip en az dört kişi de hastalanınca yeni bir küresel salgın korkusu tetiklendi.

134. Sayı 01/05/2026

Gençler ve Sağlık "Ey Türk Gençliği! Birinci vazifen, Türk istiklâlini, Türk Cumhuriyetini, ilelebet muhafaza ve müdafaa etmektir." Bu cümleyi her duyduğumda tüylerim diken diken olur. Herhalde Türkiye’de okumuş ve okumakta olan tüm gençler Mustafa Kemal Atatürk’ün bu sözünü ezbere biliyordur. Ata’nın genç nesillere bıraktığı bu miras çok kuvvetlidir. 19 Mayıs Atatürk’ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı bize her yıl Atatürk’ün gençliğe duyduğu bu sonsuz güveni hatırlatıyor. Bu güven yalnızca askeri ve siyasi konuları da kapsamıyor aslında. Atatürk, Cumhuriyeti daha ileri taşıyabilmek için gençlere pek çok konuda güveniyor. Bilimi öne çıkartmalarına güveniyor, muasır medeniyete ulaşma sözünün ardında durmalarına güveniyor, eğitim, adalet ve sağlığın herkes için eşit ve ulaşılabilir hale gelmesi ve sürdürülebilmesi için güveniyor. Daha da çok konu var bu güvenin ardında.

134. Sayı 01/05/2026

Doğum Günümüz Kutlu Olsun Soylarımıza bırakacağımız en büyük miras, Atalarımızın bize emanetidir, “Özgürlüğümüz”.

134. Sayı 01/05/2026

19 Mayıs Yalnızca Özgürlük ve Bağımsızlığa Atılan Bir Adım mı? Ya Sonrası? 19 Mayıs 1919, hepimizin çok iyi bildiği bir tarih. Şüphesiz o gün Bandırma vapurundan Samsun’a atılan ilk adım yalnızca işgal kuvvetlerine karşı mücadelenin meşalesini taşımıyordu. Beraberinde o mücadele kazanıldıktan sonra yapılacakların bir listesini, eğitim, aydınlanma, kalkınma, muasır medeniyetler seviyesine gelme inancının da meşalesini taşıyordu. O büyük devrimcinin, sadece askeri bir planla o adımı attığını zannetmiyordur hiç kimse, eminim. Nitekim bir ulusun kurtuluşunun yalnızca top tüfekle olmayacağının, bu işgalin ve yenilmişliğin ardındaki asıl sebebin kaçırılmış sanayi devrimi, ihmal edilmiş eğitim, sağlık, kültür, sanat, müzik ve her türlü medeniyet araçları olduğunun çok farkındaydı Mustafa Kemal. Daha o günden aklında şekillenmiş pek çok devrim vardı, şüphesiz.

134. Sayı 01/05/2026

Bizi aynı zamanda facebooktan da izleyebilirsiniz...