Yaz Öncesi Sağlık Kontrol Rehberi
Dr. Özlem Aker
Yaz Öncesi Sağlık Kontrol Rehberi
Uzun bir kışı geride bıraktık. Önümüzde yaz ayları var. Vücudumuz yaza ne kadar hazır?
Yaza girerken bu bağlamda sağlık önceliklerinizi birlikte gözden geçirmeye ne dersiniz?
Kısa “yaza hazır mıyım?” testimizle başlayalım mı?
- Enerjiniz iyi mi?
- Rahat uyuyor musunuz?
- Su tüketiminiz yeterli mi? (Yeterli ölçüsü kilogram başına 30 mL)
- Egzersizde çabuk yoruluyor musunuz?
- Cildinizde belirgin değişiklik var mı?
Birkaçına “hayır” diyorsanız küçük bir sağlık kontrolü faydalı olabilir.
Adım adım ilerleyelim.
1. Genel check-up
Aşağıdakiler son 12 ayda yapılmadıysa yaza girerken değerlendirmeye değer:
- Tam kan sayımı
- Demir, Ferritin, B12, folat, D vitamini
- Açlık kan şekeri, açlık insulin, HbA1C
- Lipit paneli
- Karaciğer ve böbrek fonksiyonları
- Elektrolit düzeyleri ölçümü
- İdrar tahlili
- Tansiyon ölçümü
- İmkan varsa EKG
2. Cildimizin korunması
Yaza hazırlanırken cildimizdeki benleri dikkatle inceleyelim. Özellikle şunlara dikkat edelim:
- Yeni çıkan ben(ler)
- Şekli ve rengi değişen mevcut benler
- Benlerde kaşıntı, kanama
Dermatoloji kontrolü gerekiyorsa yaz başlamadan ihmal etmemek, benlerinizin durumunu saptamak ve riskli olanlara gerekli müdahaleleri yaptırmak önemlidir.
Yaz için güneş koruyucu seçerken
- Minimum SPF 30+ olmasına
- Açık ten / hassas ciltte SPF 50 özellikte koruyucu kullanmaya
- Güneş koruyucuyu 2–3 saatte bir yenilemeye özen gösterelim.
3. Göz sağlığı
Uzun ekran süresi + UV ışığı birleşince:
- Göz kuruluğu,
- Baş ağrısı,
- Bulanık görme ihtimali artabilir.
Güneş gözlüğünde UV400 korumalı, ekran kullanırken mavi ışık filtreli gözlükler seçmek uygun olur.
4. Diş kontrolü
Bir çoğumuzun tatil döneminde başlayan diş ağrıları sebebiyle tatilinin zehir olduğu kötü anıları vardır.
Bu yüzden yaz öncesi:
- Diş taşı temizliği,
- Çürük kontrolü,
- Diş eti hassasiyet kontrolü
işe yarar.
5. Spor ve hareket hazırlığı
Yazın bir anda yoğun egzersize başlamak sakatlık riskini artırır.
Kontrollü, hafif egzersize başlamadan önce şunları gözden geçirelim:
- Diz / bel ağrınız var mı?
- Nefes kapasitesiniz yeterli mi?
- Uzun süredir hareketsiz misiniz?
Başlangıç için:
- Yürüyüş (sabah veya akşam saatlerinde)
- Yüzme,
- Mobilite ve Esneme çalışmaları
daha güvenli olur.
6. Su ve mineral dengesi
Yaz aylarında artan sıcaklık ve terleme; sıvı, mineral ve elektrolit kaybını artırabilir. Özellikle yoğun çalışanlar, spor yapanlar, yaşlılar ve kronik hastalığı olan kişilerde dehidratasyon daha hızlı gelişebilir.
Dehidratasyon belirtileri:
- Ağız kuruluğu,
- Koyu renk idrar,
- Baş ağrısı,
- Halsizlik, yorgunluk
- Çarpıntı,
- Kas krampları,
- Baş dönmesi
şeklinde ortaya çıkabilir.
Bu nedenle yaz öncesi temel sağlık değerlendirmesinde yalnızca klasik check-up değil, sıvı-elektrolit dengesi de göz önünde bulundurulmalı.
Yazın terleme arttığında:
- Magnezyum,
- Sodyum,
- Potasyum kaybı artabilir.
Yaz aylarında susuz kalmamaya, beslenmeyi düzenlerken bu elektrolitleri almaya özen göstermek önerilir.
7. Uyku ve klima dengesi
Yazın:
- Geç yatma,
- Klima çarpması,
- Düzensiz uyku
diğer mevsimlere göre daha yaygındır.
İdeal olarak yaza hazırlanırken:
- Oda sıcaklığını 22–24°C civarında tutmaya
- Direkt klima rüzgarından kaçınmaya
- Gece ağır yemek yememeye, alkol ve kafein tüketimini sınırlamaya dikkat etmeliyiz.
8. Seyahat sağlık çantası
Küçük ama işe yarayan bir set hazırlamadan seyahate çıkmayalım. Çantamızın içinde neler olsun?
- Güneş kremi
- Sinek kovucu
- Yara bandı, antiseptik solüsyon veya krem
- Burkulmalar için jeller, bandajlar
- Alerji ilacı ve kremleri
- Ağrı kesici ilaç ve jeller
- Mide koruyucu ilaç, Probiyotik tablet
- Elektrolit kaybı için kullanılan tablet/toz
- Kişisel ilaçlar
Keyifli bir yaz dileğiyle…