SEPSİS NEDİR?
Uzm. Dr. Tutku Taşkınoğlu
Sepsis, vücudunuzun bir enfeksiyona (bakteriyel, fungal veya viral) karşı aşırı tepki vermesidir. Hayatı tehdit eden bir durumdur ve acil tıbbi müdahale gerektirir. Tedavi edilmezse ölüme veya vücudunuzda kalıcı hasara neden olabilir.
Sepsis, neredeyse kanser ve kalp hastalıklarıyla eşit düzeyde gözlenen bir ölüm nedenidir. Zor bir hastalıktır, çünkü genellikle tetikleyici olay yaygın bir enfeksiyondur. Sepsisin hemen teşhis edilmesi zor olabilir.
Sepsis her zaman bir enfeksiyonla başlar
Sepsise neden olabilecek enfeksiyonlar, akciğer, böbrek, safra kesesi ve idrar yolu gibi vücudun herhangi bir yerinde olabilir. Mikropların vücudunuza girmesine izin veren elinizdeki küçük bir kesik kadar basit bir yaralanma ile dahi başlayabilir.
Tüm enfeksiyonlar sepsise yol açmaz. Ancak, bu istilacıları tespit etmek, bir saldırı başlatmak ve bulaşıcı mikropları öldürmek üzere tasarlanmış bağışıklık sisteminiz beklendiği gibi çalışmazsa enfeksiyon ilerler ve bağışıklık sistemi daha fazla madde salgılayarak daha sert bir savaşa başlar. Öyle ki bazen bu ekstra bağışıklık maddeleri enfeksiyonla mücadeleye yardımcı olmak yerine vücudu zorlar.
Bağışıklık sistemi, yanlışlıkla kan damarlarında sızıntıya veya pıhtılaşmaya, dolaşımdaki kan hacminin kaybına, düşük kan basıncına, organ yetmezliğine ve/veya ölüme neden olabilecek maddeler üretir. “Septik şok” terimi, hastanın kan basıncının hayati organlara oksijen ulaşamayacak kadar düştüğü tabloyu tanımlamak için kullanılır.
Sepsis ve septik şok her yaşta herkesi etkileyebilir, ancak özellikle bebekler (<12 ay), hamile kadınlar, yaşlı yetişkinler ve diyabet gibi kronik sağlık sorunları olan ve/veya bağışıklık sistemi zayıflamış kişiler daha hassastır.
Sepsis hızlı bir şekilde ortaya çıkabildiğinden, erken belirtilere karşı uyanık olmak önemlidir. En yaygın belirtiler: ateş, nefes darlığı, kafa karışıklığı, baş dönmesi ve/veya düşük tansiyon, idrar çıkışında azalmadır.
Sepsis ve septik şok erken tanı konur ve antibiyotik, intravenöz sıvılar ve kan basıncı desteği ile tedavi edilirse iyileşebilir.
Sepsis için tek bir tanı testi mevcut değildir, bir enfeksiyonun varlığını teyit etmek için kan kültürü ve PCR testleri yapılabilir ve kanda bulunan bazı belirteçler bağışıklık sisteminin kafasının karıştığını gösterebilir.
Sepsis varlığından şüphelenildiğinde doğru antibiyotik tedavisi için hızlı şekilde etkenin belirlenmesi çok önemli olduğu için hızlı PCR panelleri geniş bir grup bakteri ve mantarları test edilmesi yardımcı olacaktır.