Suskunluk Sarmalı
Suskunluk Sarmalı
Ergun Mengi
Yaşanan tecrübeler, örf-adetler ve öğretilenler kapsamında toplum içinde kabul gören fikirlere ‘genelgeçer fikir/görüş veya toplumsal algı’ adı verilmektedir. Eğer kişinin savunduğu fikirler, genel-geçer fikirlerle uyumlu ise kişi çok rahat hiç çekinmeden fikirlerini hatta yüksek sesten dile getirir. Ama değilse, kişi toplumdan dışlanma korkusuyla konuşurken kendini kısıtlar ve/veya fikrini söylemekten çekinir.
1990’lardan itibaren konuyu bir davranış biçimi teorisi olarak ele alan Alman siyaset bilimci Elisabeth Noelle-Neumann, kişilerin fikir/görüşlerini söylemeye korkmasına ‘Suskunluk sarmalı’ adını vermiştir.Egemen görüşe karşı kendi görüşünü seslendiremeyenlerin oluşturduğu bu denklem “suskunluk sarmalını” oluşturmaya başlar. Bu sarmal fikir özgürlüğüne vurulan en büyük kilittir.
Suskunluk Sarmalına neden olan faktörlere baktığımızda; Toplumdan dışlanma korkusu öncelikle karşımıza çıkmaktadır. Fikirlerim beğenilmezse, yalnız kalırsam korkuları , insanları “çevreye uyum göstermek; hayatı huzur içinde yaşamak; etliye sütlüye bulaşmamak” yaklaşımıyla çoğunluğun görüşüne veya egemen görüşe yakın olmaya doğru itmektedir .
Eğer fikirleriniz genel-geçer fikirlere ve egemen görüşe karşı ise bazı kişiler bunlara direkt karşı çıkmaktan ziyade çoğunluğun veya egemen grubun düşünce eğilimin ne yönde olduğu hakkında sinyaller yakalamaya çalışarak, bu sinyallere göre konuşup / konuşmamaya karar verirler . Bu itaat karşısında ‘Sessiz Çoğunluk’ doğal olarak oluşmaya başlar. Sınırları kafanızda siz çiziyorsunuz .
Suskunluk sarmalına etki eden diğer bir konu da genel bilgi eksikliği olduğu söylenir. Ancak tam olarak bu değildir. Çünkü suskunluk sarmalı; yeterli bilgi ve fikriniz mevcut iken suskun kalmaktır. Hatta konu hakkında bilgisi olmayan ancak, yüksek tondan ve çok konuşan kişilerden çekinerek susmayı tercih etmektir .
Noelle-Neumann’a göre kişilerdeki “toplumdan dışlanma korkusu” suskunluk sarmalın başlangıç noktasını oluşturmaktadır. Suskunlukla-konuşmak arasında bulunan ince çizgi, önce soru sorarak; bilahare fikirler beyan edilerek aşılır. Soru sorma bu ince çizgiyi aşmanın en iyi yoludur. Bu sefer de acaba sorumu çok mu basit bulurlar endişesi ortaya çıkabilir. Ama soru sormak da ciddi cesaret işidir. Soruyu beğenmeyenlere “lütfen ayağa kalkın da bir soru da siz sorun” demek doğru bir yaklaşımdır.
Sessizlik Bir Yalan İken, Sessiz Kalmak Zordur. Victor Hugo
Ergun Mengi, 17 Ocak 2026
Dipnotlar:
Em Griffin, Andrew Ledbetter, Glenn Sparks, “ A First Look at Communication Theory”, New York, Mc Graw Hill Education, Sixth Edition, 2012.
Hayes, A. F., Glynn, C. J., & Shanahan, J. “Validating the willingness to self-censor scale: Individual differences in the effect of the climate of opinion on opinion expression”. International Journal of Public Opinion Research, 17, 2005, ss.443-455..
Erdil Yaşaroğlu, "Komikaze 18-Sınırlar", İstanbul, Doğan Kitap, 2014, https://www.google.com.tr/webhp?sourceid=chrome-instant&ion=1&espv=2&ie=UTF-8#q=Komikaze+18+-+Sinirlar&stick=H4sIAAAAAAAAAONgFuLSz9U3KC_MLTPNVeLVT9c3NEzONU3JLSw00BJwLC3JyC8KyXfKz8_2z8upBAC73iQDLwAAAA, 12 Ocak 2017.
Dietram A. Scheufle, Patricia Moy, " Twenty-Five Years Of The Spiral Of Silence: A Conceptual Review And Empirical Outlook", 2000, International Journal of Public Opinion Research 12: 3–28., https://academic.oup.com/ijpor/article/12/1/3/739823/TWENTY-FIVE-YEARS-OF-THE-SPIRAL-OF-SILENCE-A, 12 Ocak 2017.