Uykusuzluk çektiğiniz için uzun süredir melatonin mi kullanıyorsunuz? O zaman dikkat!
Uzm. Dr. Tahir İsmailoğlu
Bu yazımız , uykusuzluk nedeniyle kullanılan melatonin takviyelerinin uzun süreli kullanımının kardiyovasküler güvenliğine ilişkin artan endişelere ışık tutan, geniş ölçekli ve gözlemsel nitelikte bir araştırmayı özetlemektedir.
Amerikan Kalp Derneği (American Heart Association, AHA) Bilimsel Oturumları Toplantısı 7-10 Kasım 2025’te sunulan bu ön çalışma, kronik insomnia (uykusuzluk) tanısı olan erişkin bireylerde uzun süreli melatonin kullanımının kalp yetersizliği (KY) insidansı, KY nedeniyle hastaneye yatış ve tüm nedenlere bağlı mortalite ile ilişkisini incelemeyi amaçlamaktadır.
Melatonin, epifiz bezinden salgılanan ve sirkadiyen ritmin (uyku-uyanıklık döngüsü) düzenlenmesinde rol oynayan endojen bir hormondur. Melatonin seviyeleri karanlıkta artar ve gündüzleri azalır. Sentetik melatonin preparatları, özellikle insomnia ve jet lag tedavisinde yaygın olarak kullanılmakta ve birçok ülkede reçetesiz temin edilebilmektedir. Ancak melatoninin uzun dönem kullanımına ilişkin kardiyovasküler güvenlik verileri sınırlıdır. Bu bilgi boşluğu, araştırmacıları özellikle kronik insomnia hastalarında melatonin kullanımının olası kardiyovasküler sonuçlarını değerlendirmeye yöneltmiştir.
Çalışma, TriNetX Global Research Network adlı uluslararası gerçek yaşam veri tabanından elde edilen, 5 yıllık elektronik sağlık kayıtlarının retrospektif analizine dayanmaktadır.
Araştırmaya, yaş ortalaması 55,7 olan ve %61,4’ü kadın olmak üzere toplam 130.828 erişkin insomnia hastası dahil edilmiştir. Katılımcılar iki gruba ayrılmıştır: sağlık kayıtlarında en az bir yıl süreyle melatonin kullanımı belgelenmiş olanlar “melatonin grubu” olarak tanımlanmış, melatonin kullanımı kaydı bulunmayanlar ise kontrol grubunu oluşturmuştur. Önceden kalp yetersizliği tanısı olanlar veya benzodiazepinler gibi diğer uyku ilaçlarını kullananlar çalışmadan dışlanmıştır. Gruplar; yaş, cinsiyet, etnik köken, kardiyovasküler ve nörolojik hastalıklar, kullanılan ilaçlar, vücut kitle indeksi ve kan basıncı gibi yaklaşık 40 değişken açısından eşleştirilmiştir.
Birincil analiz sonuçlarına göre, uzun süreli melatonin kullanan bireylerde 5 yıllık takip süresinde yeni gelişen kalp yetersizliği riski, melatonin kullanmayanlara kıyasla yaklaşık %90 daha yüksek bulunmuştur (%4,6’ya karşı %2,7). Bu bulgu, melatoninin yalnızca reçete ile temin edilebildiği ülkeleri de kapsayan duyarlılık analizinde (en az 90 gün arayla iki reçete doldurma kriteri) benzer şekilde doğrulanmıştır.
İkincil analizlerde ise melatonin kullanan bireylerin kalp yetersizliği nedeniyle hastaneye yatma riskinin yaklaşık 3,5 kat arttığı (%19,0’a karşı %6,6) ve tüm nedenlere bağlı mortalitenin neredeyse iki katına çıktığı (%7,8’e karşı %4,3) saptanmıştır.
Araştırmacılar, bu güçlü ilişkilerin birçok potansiyel karıştırıcı faktör için düzeltme yapılmasına rağmen devam ettiğini vurgulamaktadır. Bununla birlikte çalışmanın gözlemsel tasarımı nedeniyle nedensellik ilişkisi kurulamayacağı özellikle belirtilmektedir. İnsomnianın şiddeti, eşlik eden depresyon veya anksiyete bozuklukları ve reçetesiz melatonin kullanımı gibi değişkenlere ilişkin verilerin eksikliği, çalışmanın önemli kısıtlılıkları arasındadır. Ayrıca ABD gibi melatoninin reçetesiz satıldığı ülkelerde kullanımın elektronik kayıtlara yansımamış olabileceği ve bu durumun sonuçları etkileyebileceği ifade edilmektedir.
Sonuç olarak bu çalışma, yaygın olarak “doğal ve güvenli” kabul edilen melatonin takviyelerinin uzun süreli kullanımına ilişkin ciddi kardiyovasküler güvenlik sinyalleri ortaya koymaktadır. Bulgular, hekimlerin özellikle kronik insomnia hastalarında melatonin kullanım süresi ve endikasyonu konusunda daha temkinli olmaları gerektiğini düşündürmektedir. Bununla birlikte, bu öncü sonuçların klinik pratiğe yansıtılabilmesi için prospektif, randomize ve mekanizmaya yönelik daha ileri çalışmalara ihtiyaç olduğu açıktır.
Çalışmadan çıkarılabilecek 4 temel mesaj şu şekilde özetlenebilir:
- Uzun süreli melatonin kullanımı kardiyovasküler riskle ilişkilidir. Kronik insomnia hastalarında ≥12 ay melatonin kullanımı, 5 yıllık takipte yeni gelişen kalp yetersizliği, kalp yetersizliği nedeniyle hastaneye yatış ve tüm nedenlere bağlı mortalite riskinde anlamlı artış ile ilişkili bulunmuştur.
- “Doğal ve güvenli” algısı bilimsel verilerle desteklenmemektedir. Reçetesiz ve yaygın kullanımına rağmen, melatoninin uzun dönem kardiyovasküler güvenliğine dair veriler sınırlıdır; bu çalışma, melatoninin kronik kullanımının masum olmayabileceğine dair önemli bir güvenlik sinyali ortaya koymaktadır.
- Nedensellik kanıtlanmamış olsa da klinik temkin gereklidir. Gözlemsel tasarım nedeniyle neden-sonuç ilişkisi kurulamaz; ancak elde edilen tutarlı bulgular, hekimlerin melatonini uzun süreli olarak önermeden önce hasta risk profilini değerlendirmesini ve alternatif insomnia tedavilerini göz önünde bulundurmasını gerektirmektedir.
- Nihayetinde bu bir ön çalışmanın sonuçlarıdır. Bu çalışmanın sonuçlarının, bir araştırmanın özeti olduğu ve hakemli bir bilimsel dergide tam makale olarak yayınlanana kadar ön bulgular olarak kabul edilmesi gerektiği unutulmamalıdır.
Kaynak:
https://newsroom.heart.org/news/long-term-use-of-melatonin-supplements-to-support-sleep-may-have-negative-health-effects