Bahar Döneminde Bizi Bekleyen Virüsler-Hastalıklar
İlkbahar 2026’da Bizi Ne Bekliyor?
Uzm.Dr. Tutku Taşkınoğlu
Baharda sağlıklı kalmak için küçük ipuçları.
Bahar, ağaç dallarını süslemeye başladı. Aylarca süren soğuk hava ve evde kalma döneminden sonra, nihayet güneşli ve sıcak havalarla rahatladık. Kış boyu bizi yoran ağır solunum yolu enfeksiyonları da azaldı. Ancak “hastalık dönemi bitti” diye düşünmek için henüz erken. Ne yazık ki, bu hoş mevsimin bir bedeli de var. Bahar mevsimi genellikle çeşitli hastalık ve rahatsızlıklarla birlikte gelir. Çünkü ilkbahar, virüslerin tamamen kaybolduğu değil, daha çok oyuncuların değiştiği bir geçiş dönemidir. Düzen Laboratuvarı’nın haftalık değerlendirmelerinde de görüldüğü gibi grip gerilerken, sahneyi çoğu zaman rhino/enterovirüsler, dönem dönem mevsimsel koronavirüsler ve parainfluenza gibi “soğuk algınlığı” etkenleri devralıyor.
Yani, yüksek ateş ve kas ağrılarıyla yatak döşek yatıran gribin yerini baharda nezle, boğaz ağrısı ve uzamış öksürük şikayetleri aldı. Üstelik bazen solunum şikâyetlerine mide-bağırsak yakınmaları (kusma/ishal) da eşlik ediyor.
Baharın ana aktörü: Rhino/enterovirüs
İlkbaharda en sık gündeme gelecek olan etkenlerin başında rhino/enterovirüs grubu geliyor. Rhinovirüs çoğu kişide burun akıntısı, burun tıkanıklığı, boğaz ağrısı ve öksürükle seyreden klasik “nezle” tablosunu yapar. Enterovirüsler ise özellikle çocuklarda farklı bulgulara yol açabilir; el-ayak-ağız hastalığı gibi döküntü yapan tablolarla veya gastroenterit yaparak ishal ile karşımıza çıkabilir. Rhino/enterovirüsler kreş/okul ortamları ve ev içi yakın temasla çok hızlı yayılan bir grup virüstür. Bu yüzden “evde herkes hasta” şikâyeti ilkbaharda daha sık duyabiliriz.
Bebek ve küçük çocuklarda daha dikkat isteyen virüs: RSV
RSV çoğu yetişkinde basit bir soğuk algınlığı gibi geçse de bebeklerde ve küçük çocuklarda bronşiolite/pnömoniye ilerleme riski nedeniyle daha ciddiye alınır. Özellikle hızlı nefes alma, beslenme bozulması, hırıltı veya belirgin halsizlik varsa değerlendirme geciktirilmemelidir. Haftalık notlarımızda da belirttiğimiz gibi RSV’nin dönem dönem artışını görebiliriz.
Covid'in yeni varyantı artar mı?
Pandemiden sonra Covid ilkbaharda ve yazın hafif artışlarla seyretti. Bu sene de artış olabilir ama belirgin bir salgın yapması beklenmiyor. Diğer taraftan mevsimsel insan koronavirüsleri ve parainfluenza gibi etkenler, Covid/grip testleri negatif olsa bile kişiyi günlerce hasta edebilir.
İlkbaharın sürprizi: Gastroenteritler
Bazı haftalarda solunum yolu virüsleriyle eşzamanlı olarak norovirüs gibi çok bulaşıcı mide-bağırsak virüsleri de dolaşımda olabilir. Özellikle kusma/ishal dönemlerinde sabun ve suyla el yıkamak ve ortak kullanım alanlarında yüzey temizliğine dikkat etmek bulaş zincirini kıracaktır.
Astımınız ve alerjiniz artabilir.
Astım yıl boyunca görülen bir rahatsızlıktır, ancak ilkbaharda atakları tetiklenir. İlkbaharda, havada çok daha fazla polen bulunur ve bu da astım hastaları için son derece zor olabilir. Astımınızı en iyi şekilde yönetmek için, evinizde hava filtresi bulundurmaya ve pencereleri mümkün olduğunca kapalı tutmaya çalışın. Dışarıdan eve gelince polenlerden arınmak için duş alın. Dışarı çıktığınızda, olası atak durumunda kullanmak üzere tüm inhalerlerinizin ve ilaçlarınızın yanınızda olduğundan emin olun.
Astıma benzer şekilde, ilkbahar da bazen alerji ve alerji semptomlarında da artış görülür. Şişmiş gözler, burun akıntısı, burun tıkanıklığı ve baş ağrısı gibi belirtileri üst solunum yolu enfeksiyonları ile karıştırılabilir. İnsanlar açık havada daha fazla zaman geçirerek birçok alerjene maruz kalırlar. Üstelik ilkbahar alerjileri reçetesiz ilaçlarla kendi kendinizi tedavi etmeye kalktığınızda kardiyovasküler sağlığınızı da etkileyebilir. Burun tıkanıklığını giderici ilaçların kan basıncınızı yükseltebileceğini unutmayın. Astım ve alerjilerle ilgili yazılarımızıhttps://ebulten.duzen.com.tr/onemli-saglik-gunleri/ linklerinden okuyabilirsiniz.
Kızamık ve Aşının Önemi!
Bahar ve ardından yazla birlikte seyahat sezonu da başlıyor. Ülkemizde bir salgın olmasa da başta ABD olmak üzere birkaç ülkede kızamık salgını var. ABD’de kızamığa yakalananların çoğu aşısızdı veya aşı durumu bilinmiyordu. İnsanlar için en bulaşıcı virüslerden biri olan kızamık, enfekte bir kişinin nefes alması veya öksürmesiyle havaya yayılır ve havada iki saate kadar kalabilir. Oysa aşı ile önlenebilir. Kızamık-kabakulak-kızamıkçık aşısının iki dozu kızamığı önlemede %97, tek dozu ise %93 etkilidir. Ancak aşılama oranları tüm dünyada düştüğü için durum daha da kötüleşebilir ve vaka sayıları artabilir. Ülkeler arası seyahatler de hastalığın yayılma potansiyelini artırabilir.
Keneler ve Lyme Hastalığı
Keneler de bizim gibi baharı sever. Çimlere yerleşip yaşam dönemlerini tamamlamak için birini ısırmayı beklerler. Kenelerin olduğu her yerde Lyme hastalığı gibi enfeksiyon hastalıkları da vardır. Lyme hastalığı uzun dönemde son derece tehlikeli olabilir, bu nedenle kenelere karşı gerekli önlemleri almak çok önemlidir. Dışarıda vakit geçirdikten sonra cildinizi kene açısından kontrol edin ve kenelerin saklanarak sizi beklediği bitki örtüsünden uzak durun. Ayrıca kenelerin ne kadar uzun süre sizi emerse, o kadar hastalık bulaştırma riski olduğunu unutmayın. Kene bulursanız, en kısa zamanda çıkarılması için doktora muayene olun.
Kimler daha çok dikkat etmeli?
- 0–2 yaş (özellikle RSV açısından)
- Yaşlılar
- Astım/KOPD gibi kronik akciğer hastalığı olanlar
- Bağışıklığı baskılanmış kişiler
- Kreş/okul çağında çocuğu olan aileler
Nasıl korunalım?
- Ellerinizi sık sık yıkayın, el dezenfektanı kullanın ve hasta kişilerle yakın temastan kaçının.
- Kalabalık kapalı alanlarda maske kullanın ve havadan bulaşan patojen riskini azaltmak için havalandırmayı iyileştirin.
- Kenelerden korunmak için, böcek kovucu (DEET) kullanın, uzun giysiler giyin ve açık hava etkinliklerinden sonra kene kontrolü yapın.
- Çocuğunuzun kızamık aşısını kontrol edin.