14 Kasım 2026 Dünya Diyabet Günü: “Erken Müdahale”
Uzm. Dr. Tahir İsmailoğlu
Her yıl 14 Kasım'da Dünya Diyabet Günü, diyabetin bireyler ve toplumlar üzerindeki etkisine dikkat çekmek amacıyla Uluslararası Diyabet Federasyonu (IDF) ve Dünya Sağlık Örgütü (WHO) öncülüğünde düzenlenmektedir.
2026-2027 yılının Dünya Diyabet Günü teması, hastalığı erkenden tanımak ve diyabet riskinin azaltılmasına, kapsamlı bakıma ulaşmaya odaklanan “Erken Müdahale” dir. Erken müdahale, diyabet riskinin azaltılması ve daha sağlıklı olma sonuçlarına yol açar.
Hastalığın önemi her yıl yeni projeksiyonlarla artan rakamları ortaya koymaktadır. Şöyle ki, diyabet hastalarının %40'ından fazlasına teşhis konulamadığı düşünülmektedir. 2050 yılında diyabetle yaşayan insan sayısının 853 milyona ulaşması bekleniyor. Yine günümüzde her 8-9 kişiden 1’inin diyabetli olduğu, bunun da çoğunluğunu oluşturan, Tip 2 diyabet hastalarının büyük bölümünde tanı anında %50’ye varan oranlarda komplikasyonların halihazırda maalesef var olduğu belirtilmektedir. Bu komplikasyonlar arasında kardiyovasküler hastalıklar, böbrek yetmezliği, görme kaybı ve sinir hasarları başta gelir.
2022 yılında, Dünya Sağlık Örgütü üye ülkeleri 2030 yılına kadar ulaşılması planlanan 5 küresel diyabet kapsama hedefini onaylamıştı:
- Diyabet hastalarının %80'ine teşhis konulmaktadır;
- Diyabet teşhisi konmuş kişilerin %80'inde kan şekeri kontrolü iyidir;
- Diyabet teşhisi konmuş kişilerin %80'inde kan basıncı iyi kontrol altındadır;
- 40 yaş ve üzeri diyabet hastalarının %60'ı statin kullanıyor;
- Tip 1 diyabet hastalarının %100'ü uygun fiyatlı insüline ve kan şekeri kendi kendine izleme yöntemine erişebiliyor.
Dolayısıyla herkes diyabetin belirtilerini bilmelidir; çok su içme, sık idrara çıkma, yorgunluk, bulanık görme ana belirtiler arasındadır. Diyabet hastalığı olanlar deneyimlerini çevreleri ile paylaşabilir, farkındalığın artırılmasına destek olabilir. Sağlık çalışanları ve sağlık kuruluşları konuya sık sık dikkat çekmeli, halkı bilgilendirmelidir. Hükümet ve politika yapıcılar da bu önemli halk sağlığını iyileştirici ve erken tanıyı artırmaya yönelik programlara yatırım yapmayı önceliklendirmelidir.
Unutmayın, diyabet bir halk sağlığı sorunudur! Çözüm için herkesin katkısı ve iş birliği mutlaka gereklidir. Düzenli fiziksel aktivite, sağlıklı beslenme alışkanlıkları, stres kontrolü, düzenli ve yeterli uyku, tütün ve benzeri içecekleri kullanmamak her birey için öncelikli olmalıdır.
Kaynaklar:
- https://www.who.int/campaigns/world-diabetes-day/2026
- https://www.who.int/news-room/feature-stories/detail/first-ever-global-coverage-targets-for-diabetes-adopted-at-the-75-th-world-health-assembly
- https://worlddiabetesday.org/