Düzen Sağlık Grubu Elektronik Bülten - Dünyada ve Türkiye’de İklim Değişimi Kapsamlı Öngörüler ve Doğal Afetler

Bülten Ana Sayfasına Dön

Dünyada ve Türkiye’de İklim Değişimi Kapsamlı Öngörüler ve Doğal Afetler

Uzm.Vet.Hek.Yudum İki Yakın

Düzen Laboratuvarlar Grubu

Amerika Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi'nin (NOAA) ENSO (El Niño Güney Salınımı) Hakkında Son Gelişmeler, Mevcut Durum ve Tahminleri
- Ekvatoral deniz yüzeyi sıcaklıkları (SST'ler) orta ve doğu Pasifik Okyanusu genelinde ortalamanın üzerinde.
- Ekvatoral Pasifik Okyanusu üzerindeki atmosferik dolaşım anomalileri El Niño ile tutarlı.
- El Niño yıl sonuna kadar güçlenecek ve 2027 ilkbaharının başlarına kadar devam etme olasılığı %97.

10 Ağustos 2026 tarihli rapora ulaşmak için aşağıdaki bağlantıyı kullanabilirsiniz. Rapor her ayın 2. Perşembesi güncellenmektedir.
https://www.cpc.ncep.noaa.gov/products/analysis_monitoring/lanina/enso_evolution-status-fcsts-web.pdf

Dünya Meteoroloji Örgütü, El Niño’nun Ağustos–Ekim 2026 döneminde istikrarlı bir şekilde şiddetleneceğini öngördü.

BM Genel Sekreteri Antonio Guterres 'Karar açık: İklim krizi hız kazanıyor,' diyerek güçlenen El Niño'nun zaten kötüleşen iklim krizini daha da körüklediği bir dönemde dünyanın "bilinmeyen bir bölgeye" girdiğini belirterek, hükümetleri insanları aşırı sıcaktan korumak ve fosil yakıtlara bağımlılığı azaltmak için harekete geçmeye çağırdı.

Orta ve Doğu Pasifik Okyanusu’ndaki deniz yüzeyi sıcaklıklarının arttığı bir dönem olan El Niño’nun, Ağustos–Ekim 2026’da şiddetleneceği öngörülüyor. Güçlenen El Niño’ya ek olarak bu aylarda; Hint Okyanusu'nun batı ve doğu kesimleri arasındaki deniz yüzeyi sıcaklıklarının zıt yönlerde hareket ettiği doğal bir iklim olayı, Hint Okyanusu El Niño'sunun (Hint Okyanusu Dipolü/IOD) pozitif faza geçeceği tahmin ediliyor. Pozitif fazın +0,4°C ile +0,6°C civarında yani nispeten zayıf gerçekleşecek olması ise eş zamanlı güçlü El Niño baskılarına direnme kapasitesinin de sınırlı olacağını gösteriyor.

Haziran 2026’da, Amerika Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi'nin (NOAA) İklim Tahmin Merkezi, El Niño'nun oluştuğunu ve Pasifik Okyanusu'nda güçlenmesinin beklendiğini açıklamıştı. NOAA tahminleri, Pasifik'in El Niño'nun izlendiği bölgesinde deniz yüzeyi sıcaklıklarının 2,0°C'yi aşma olasılığının %63 olduğunu öngörüyor. Bu eşik aşılırsa, NOAA olayı "çok güçlü" bir El Niño olarak değerlendiriyor. Yani El Niño etkisi büyüyerek devam edecek ve 2027 ilkbaharının başlarına kadar devam etme olasılığı %97.

Batı Hint Okyanusundaki pozitif faz dönemlerinde yüksek deniz yüzeyi sıcaklıkları, atmosfere büyük miktarda ısı ve nem salar. Bu durum küresel rüzgâr akışlarını tetikler, Pozitif faz, özellikle Türkiye'nin batı ve iç kesimlerinde nem taşıyan alçak basınç sistemlerini (siklonik aktiviteleri) destekleyerek sonbaharda yağış olasılığını artırabilir. Arap Denizi ve Basra Körfezi hattından yükselen nem dalgası, Akdeniz üzerinden Türkiye'ye giriş yapan cephesel sistemlerle birleştiğinde normallerin üzerinde yağışlara yol açabilir. Meteoroloji Genel Müdürlüğü Türkiye için Temmuz ve Ağustos aylarında ani sel, su baskını ve heyelan riskine karşı sarı kodlu uyarıda bulunmuş.

Avrupa’da yaz boyunca etkili olan sıcak hava dalgaları ve yağış azlığının ardından, Ağustos ayının ikinci yarısıyla birlikte atmosferik koşullarda değişim işaretleri görülüyor. Atlantik kaynaklı alçak basınç sistemlerinin etkisini artırması ile Batı ve Orta Avrupa’da daha serin ve yağışlı bir döneme geçilmesi; özellikle Alpler çevresinde kuvvetli yağış, gök gürültülü fırtına ve ani sel riskinin artması bekleniyor. Bu değişimin ilk aşamada Avrupa’nın bütün bölgelerini aynı ölçüde etkilemeyeceği, Güneydoğu Avrupa ve Türkiye üzerindeki etkilerinin ise daha sınırlı kalabileceği değerlendiriliyor. Bu kısa vadeli görünümün ardından, sonbahar aylarında atmosferik dolaşım ve yağış dağılımının nasıl şekilleneceği önem taşıyor.

2026-2027 Kış Dönemi İklimi Nasıl Olacak?

Türkiye için öngörüler ancak Kasım 2026’ya kadar paylaşılmakta resmi kaynaklarda. Bu kapsamda Doğu Avrupa kış dönemi bilgileri gibi geniş kapsamlı bir bilgiye ulaşılamamıştır.

Türkiye için Meteoroloji Genel Müdürlüğünün internet sayfasında yer alan öngörüler Eylül-Ekim-Kasım 2026 ayları içindir.

Eylül ayında Hava sıcaklığının, Güney Ege ve Batı Akdeniz kıyılarında mevsim normalleri civarında, Trakya, Batı Akdeniz’in iç kesimleri ile Doğu Akdeniz’de mevsim normallerinin 0,5 ila 1 derece üzerinde, Doğu Anadolu Bölgesi’nin kuzeyinin güneyinde mevsim normallerinin 2 ila 3 derece üzerinde, diğer yerlerde ise mevsim normallerinin 1 ila 2 derece üzerinde seyredeceği beklenmektedir.

Yağışın, Trakya’nın kuzeyinde, Marmara Bölgesi’nin güneyinin batısında, Kıyı Ege ile İç Ege’nin kuzeybatısında, Batı Akdeniz ile Batı Karadeniz'in iç kesimlerinde mevsim normallerinin üzerinde, diğer yerlerde ise mevsim normalleri civarında gerçekleşeceği öngörülmektedir.

Ekim ayında; Hava sıcaklığının, Doğu Akdeniz ile Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde mevsim normalleri civarında, Trakya’nın batısı, Ege Bölgesi’nin güneyi, Batı Akdeniz ile Doğu Anadolu Bölgesi’nin güneyinde mevsim normallerinin 0,5 ila 1 derece üzerinde, diğer yerlerde ise mevsim normallerinin 1 ila 2 derece üzerinde seyredeceği beklenmektedir.

Yağışın, yurt genelinde mevsim normallerinin üzerinde gerçekleşeceği öngörülmektedir.

Kasım ayında Hava sıcaklığının, Doğu Akdeniz’in doğusu ile Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde mevsim normalleri civarında, Güney Ege, Batı Akdeniz, Doğu Akdeniz‘in batısı ile Doğu Anadolu Bölgesi’nin güney ve doğusunda, mevsim normallerinin 0,5 ila 1 derece üzerinde, diğer yerlerde ise mevsim normallerinin 1 ila 2 derece üzerinde seyredeceği beklenmektedir.

Yağışın, Trakya, İç Anadolu Bölgesi’nin kuzeybatısı ile Doğu Anadolu Bölgesi’nin kuzeydoğusunda mevsim normalleri civarında, diğer yerlerde ise mevsim normallerinin üzerinde gerçekleşeceği öngörülmektedir.

Doğu Avrupa için 2026-2027 Kış Dönemi Aylık İlerleyiş Öngörülerine göre Kasım - Aralık 2026: Kış koşulları bölgeye erken adım atacak. Sık sık gece donları ve kışın ilk yarısında normallere yakın soğukluklar görülecek. Ocak - Şubat 2027: Kışın en sert ve dondurucu dönemi olacak. Kutup kırılımları nedeniyle Doğu Avrupa genelinde uzun süreli dondurucu periyotlar ve yoğun kar yağışları etkili olacak. Mart 2027: Süper El Niño'nun küresel ısıtıcı etkisiyle kış Doğu Avrupa'da da erkenden yerini ani bir bahar ısınmasına bırakabilir.

DOĞAL AFETLER

Orman Yangınları

Aşırı sıcaklar Avrupa'yı kavuruyor: Orman yangınları hız kesmiyor, nehirlerde su seviyesi düşüyor.

İspanya, İtalya, Yunanistan’daki yangınların etkileri sürerken Ağustos ayı ilk günlerinde Sırbistan, Portekiz ve Belçika da orman yangınları ile mücadele etti.

Ren, Sen, Tuna Nehrinin bazı kısımlarında su seviyesi rekor düzeyde düştü. Ancak bu nehirlere atılan atık su miktarında bir değişiklik olmadı, buna bağlı olarak yer altı suları da aynı şekilde etkilendi. Ayrıca nehirlerdeki su seviyesinin düşmesi . Ek olarak ticari nehir taşımacılığının yük taşıyabilme kapasitesini de etkiliyor.

Londra'da aşırı sıcaklar ve rekor düzeyde düşük yağış alan temmuz ayı nedeniyle, Hyde Park ve Headstone Manor Parkı başta olmak üzere kentteki ünlü yeşil alanlar ve park çimleri kuruyarak tamamen sarardı, Çevre Ajansı başkenti kurak bölge ilan etti. İngiltere'de milyonlarca kişiye, 'yangın başlatabilecek her türlü faaliyete' karşı uyarı içeren acil durum telefon bildirimi gönderildi.

Britanya Kolumbiyası (B.C.) ve Ontario eyaletlerinde 950'den fazla noktada yangın çıktı.

Endonezya’da Cava Adasındaki turistik Bromo Tengger Semeru Ulusal Parkı yangın nedeniyle ziyarete kapatıldı.

Türkiye'deki Risk Durumu: 28 Temmuz itibarıyla artan hava sıcaklıkları ve kuvvetli rüzgarlar nedeniyle yerel birimler (örneğin Çanakkale Orman Bölge Müdürlüğü) ülke genelinde yüksek yangın riskine karşı uyarılar yayımlayarak hassas bölgelerde hasat ve kırsal alan faaliyetlerine kısıtlamalar getirdi.

Türkiye Temmuz ve Ağustos ayları Antalya, Isparta, Aydın, Muğla Balıkesir ve Çanakkale’de orman yangınları ile mücadele etti. Aydın Dutluoluk Mahallesinde 150, Muğla’da 400 hane tahliye edildi.

Depremler

Venezuela’da Haziran ayı sonunda 39 saniye arayla meydana gelen 7,2 ve 7,5 büyüklüğündeki iki yıkıcı depremde, yapılan son resmi açıklamalara göre en az 6.301 kişi hayatını kaybetti.

Japonya'nın güneybatısındaki Kumamoto eyaletinde Temmuz ayı sonunda 7,1 büyüklüğünde yaşanan depremde 30 kişi hayatını kaybetti, 50’ye yakın kişi yaralandı.

Kolombiya’da 10 Ağustos’ta meydana gelen 7.4 şiddetindeki depremde ilk belirlemelere göre 132 kişi hayatını kaybetti, yaklaşık 500 yaralı, 200 kayıp bildirimi var. Ancak deprem sonrası orman yangınları hızla büyüyor. El Nino'nun etkisiyle çıkan orman yangınları nedeniyle 340'tan fazla belediyede kırmızı alarm verildi; bu durum, büyük depreme müdahale eden acil servisler için krizi daha da ağırlaştırdı..

Doğu Endonezya’da, Flores Adası açıklarında 15 Ağustos’ta 7,7 büyüklüğünde bir deprem meydana geldi. Deprem; heyelanlara, yolların kapanmasına ve çok sayıda yapının hasar görmesine neden oldu. İlk günlerde 68’den fazla kişinin hayatını kaybettiği ve 200’den fazla kişinin yaralandığı bildirildi. Yüzlerce evde hasar meydana geldi.

Depreme hazırlıklı altyapı farkı, kayıpların az olmasını etkileyen en önemli unsurdur.

Sel ve Heyelan

14 Ağustos’ta Çin’in doğusundaki Zhejiang eyaletinde etkili olan şiddetli yağışlar, ani sel ve heyelanlara neden oldu. Özellikle Changxing ilçesinde, yoğun yağışların tetiklediği ani sel ve heyelan sonucu bir ev çöktü. Olayda 1 kişi hayatını kaybederken, 30’un üzerinde kişinin kayıp olduğu bildirildi. Bölgede arama-kurtarma çalışmaları sürdürülürken, devam eden yağışlar nedeniyle yeni sel ve heyelan riskine karşı yetkililer tarafından uyarılar yapıldı.

Ağustos ayı ortasında Japonya'da Tokyo'nun doğusundaki Chiba vilayetini Perşembe gecesi vuran şiddetli yağmurlar, dört kişinin ölümüne neden oldu, heyelan uyarılarına ve elektrik kesintilerine yol açtı. Chiba ve diğer bölgelerde 400.000'den fazla kişi için tahliye emri verildi ve yaklaşık 45.000 evin elektriği kesildi. Neredeyse Ağustos ayı boyunca kaydedilen ortalama yağış miktarına denk saatte 115 mm yağış gerçekleşti. Japonya Meteoroloji Ajansı, bu vilayet için ilk kez en yüksek seviye olan 5. seviye şiddetli yağmur ve heyelan uyarısı yayınladı.

Sicilya'daki Etna Yanardağı patlaması

Avrupa'nın en aktif yanardağının yeniden gürlemesi ve değişen rüzgarların bölgeye kül taşımaya başlamasıyla Ağustos ayı ortasında, özellikle Doğu Sicilya'da seyahat aksamaları yaşandı. Patlama devam ederken, hava sahası tamamen kapatıldı.

Etna Yanardağı'nın lav ve volkanik kül püskürtmeye devam etmesi nedeniyle Sicilya'nın Catania havaalanı uçuşlarını tekrar askıya aldı. Patlama, yaz tatili sezonunun en yoğun olduğu dönemde seyahatleri aksattı.

Mayıs 2026’dan bu yana dünyada meydana gelen ve etkileriyle öne çıkan doğal afetlerin tarih, bölge, afet türü ve başlıca etkileriyle birlikte derlendiği tabloya aşağıdaki bağlantıdan ulaşabilirsiniz.

https://www.duzen.com.tr/artFiles/dunyada_one_cikan_dogal_afetler.pdf

Bu yazı 15 Ağustos 2026 tarihinde kaleme alınmıştır.

Kaynaklar: