DeepSeek: Bilinmeyene Giriş mi?
Dr. Ayşe Ergüven, Ph.D Biol
Internet ortamında karanlıkta ilerliyoruz, dikkatli olalım. Işığımız aklımız olsun demek için yazdım bu yazımı…
“DeepSeek[1] API, OpenAI ile uyumlu bir arayüzü uygulama yazılımı (Application Programming Interface API[2]) API formatı kullanır. Yapılandırmayı değiştirerek DeepSeek API'ye erişmek için OpenAI yazılım geliştirme kiti (Software Development Kit - SDK) veya OpenAI Uygulama Programlama ile uyumlu yazılımları kullanabilirsiniz.”
Bu cümleyi DeepSeek yapay zekâ uygulama sitesi giriş sayfasından aldım. Burada özetlenen bu yazılımın aslında dünyada yıllardır geliştirilen açık kaynak yazılım sistemlerini kullanarak kendini yeni bir yapıymış gibi sunması. Ama esas olan yazılımın dünyanın çeşitli yerlerinde, tabii özellikle Amerika Birleşik Devletleri Silikon vadisinde yıllardır çalışan araştırıcıların geliştirdiği, sonunda herkesin kullanımına sunduğu OpenAI üzerinden yapılması. OpenAI, bundan yirmi yıl kadar önce gündeme gelen Açık Kaynak (Open Source) kavramı ile başlıyor. Bunun amacı bazı büyük yazılım şirketlerinin programlama üzerinde tekelleşmesini önlemek ve hem kod yazılımı hem de programlamanın dünya üzerinde yaygınlaşması ile daha çok kaynak, daha çok bilgi kavramını yapılandırmak idi yirmi sene önce. Bu projeler içinde dünyanın tüm ülkeleri tabii ki Çin, Hindistan gibi bu alanda iddialı ve hırslı ülkeleri de vardı.
Herkese açık olan bu sistemlerin Bulut (Cloud) üzerinden dünyada yaygınlaşması, verilerin sabit diskler yerine burada saklanmasının daha verimli olduğunun, alan sıkıntısı olmadan verilerin güvenli bir şekilde saklandığının düşünülmesi ile veriler Bulut’a açık kaynak olarak çıktı. Normal işini yapan insanlar için bu bulunmaz bir nimetti ancak işin içine para, borsa girince işler sertleşti tabii. Bu alanda yani para konusunda oluşan verilerin halâ büyük kapasiteli sabit disklerde saklanması da bu yüzden.
Bunların DeepSeek AI ile ilgisi nedir peki? Açık kaynaklı yapay zekâya ulaşan Çinli araştırıcılar bu yapı içinde yayılarak dünyada toplanan bilgiyi yeniden harmanlanıp, üzerine ekleme yaparak sundular. Onların sunduğu bu sistemin bir Ocak sabahı (25 Ocak 2025) borsayı sallaması da bu yüzden. Dünya ne yapacağını şaşırdı bir anda. Kendi silahları ile vuruluyorlardı. “Bu sistem batıda yaratılan sistemden daha fazla bilgi veriyor” deniyordu daha önemlisi çok çok ucuzdu.
CloudFlare
Açık kaynak yazılım üreticileri yazılımlarını korumak için bir uygulama (API) üretmişlerdi. Bunu da zaman içinde dünyanın çeşitli ülkeleri ile paylaştılar. Bu ülkeler içinde pek tabiidir ki Çin de vardı. Bunlar içinde en bilineni bir kimlik doğrulama sistemi olan CloudFlare[3] idi. Bugün bu sistemi robot olmadığınızı gerçek kişi olduğunuz ispat edin aşamasında kullanıyoruz. İşin çok daha ilginç tarafı DeepSeek AI de programına girişte bu doğrulama sistemini kullanıyor. Bu da bize Çinlilerin OpenAI yapılarının işe yarar kısımlarını kullandıklarını ama özellikle borsa/para ile ilgili işlerde çok daha hızlı çalışan kuvvetli bir yapıyı geliştirdiklerini gösteriyor.
Bu arada hatırlamak gereken önemli birkaç olay daha var bu işin içinde.
Büyük bir Cloudflare hatası Cloudbleed, Eylül 2016’dan Şubat 2017’ye kadar internet üzerinden gelen isteklere fazladan veriler gönderdi. Bunlar müşterilerin kullandığı internet siteleri şifreleri, kimlik doğrulama belirteçleri gibi hassas veriler idi.
CloudFlare’in diğer bir hatası da 4chan ve 8chan diye bilinen, kullanıcılarının anonim yani tanımlanamayan kalmasını sağlayan, denetimi gevşek olan hatta sansürsüz veya aşırı içerikleriyle karakterize edilen internet sitelerini kullanmak oldu. Bizlere sunulan “trafik lambası gördüğünüz resimleri işaretleyiniz” siteleri idi bunlar. Bu sitelerin sunduğu çoğu uygunsuz içerikleri protesto eden CloudFlare yöneticileri aslında bu kontrolsüz kaynaktan kurtulmak istediler, iyi yaptılar ama geç kaldılar çünkü kendilerine güvenen diğer sistemleri tehlikeye atmışlardı. Buralarda açılan gedikler açık kaynak sunuyoruz diye övünen sitelerin içine sızmıştı bile, yazılımlarına ve verilerine ulaştı. Sonunda da sistemi kendi silahı ile vuruverdi bir sabah.
Yapay zekânın çalışması için veri gerekiyor şimdilik. Bunu pek çok kez yazdım. Güvenilir veri olması çok önemli. Bugün gelinen aşama ise yapay zekânın kendi verisini üretmeye başlaması. İşte burada dünyada her şey bir anda değişebilir. Bu sistemi ortaya koyan bir yapı dünyanın öncelikle ekonomik sistemini, para ve borsa yapısını toptan değiştirebilir kendi isteğince. Hatta sağlık sistemini bile yok edebilir. Korkutmak için değil bu yazdıklarım ancak yönetim kimin elindeyse o yönetecektir bu aşamanın ilk adımlarını. 25 Ocak 2025 kaos ortamında perde arkasında en çok korkulan ve durdurulmaya çalışılan bu idi. İlk adım DeepSeek’in yasaklanması oldu bazı ülkelerde, ikincisi ise sistemin “hack”lenmesi. Bu yazıda bahsettiğim sadece bir konu, bunun gibi daha birçok olay var. Örneğin zaman zaman duyduğumuz “yazılımda açık bulundu, onarıldı” gibi duyumlarımız.
Bundan sonrasında sadece dikkatli olmayı önerebiliyorum, özellikle hızlı, kapsamlı, daha çok sonuç gibi internet reklâmlarına karşı. Kendi aklınıza güvenin başka çare yok!
- https://www.deepseek.com
- https://tr.wikipedia.org/wiki/Uygulama_programlama_arayüzü
- https://en.wikipedia.org/wiki/Cloudflare